Saturday, June 4, 2016

NINI MATOKEO YA MAAMUZI YA KUZUIA MUZIKI WA NJE KUPIGWA KATIKA RADIO NA TV ZA SABC?


BAADA ya malalamiko ya wanamuziki wa Afrika ya Kusini kuhusu uchache wa muziki wao katika radio na TV za huko, shirika la utangazaji, South African Broadcasting Corporation (SABC) hivi karibuni lilitangaza kuwa litaanza kupiga muziki wa nyumbani kwa 90% katika vituo vyake 18 mara moja. Swala la ‘local music’ lilianza kulalamikiwa toka mwanzoni mwa miaka ya 90, lakini nguvu za kelele hizi zilizidi kuanzia Februari mwaka huu kutokana na kampeni za Don Laka, kiongozi wa wanamuziki na producer ambaye kwa kutumia mitandao ya kijamii aliweza kuonyesha jinsi  tabia ya vyombo vya utangazaji kupendelea kupiga muziki kutoka Marekani ulivyosababisha ukosefu wa mapato na ajira katika tasnia ya muziki Afrika ya Kusini. Hali ya kupiga muziki mwingi kutoka Marekani ulisababisha South African Music Rights Organisation (SAMRO) kupeleka asilimia kubwa ya mirabaha iliyokusanywa kutoka vyombo vya utangazaji kupelekwa nje kulipia mirabaha ya wanamuziki wa huko. Mwezi March mwaka huu, Independent Communications Authority of South Africa(ICASA) chombo kinachoratibu tasnia ya habari South Africa, kilipandisha mgao wa ‘local content’ kutoka 25% na kuwa 35% kwa vituo vya biashara, na kutoka 40% kwenda 60% kwa radio za kijamii. Pamoja na kupanda huku on wanaharakati wa swala hili walitaka asilimia hii ifikie 70%. Na hapo ndipo Laka na wafuasi wake waliojipa jina la  ‘SA Music Movement’ wakitumia kauli mbiu ya ‘nchi yangu muziki wangu” waliendelea kupigania kuongezeka asilimia ya ‘local content’.

Maamuzi muhimu

Jumatano tarehe 12 May, ndipo SABC ilipotangaza kuwa itafikisha 90% ya muziki wa nyumbani kwenye vituo vyake. Na pia shirika hilo likasema litapiga muziki wa wakongwe na wanamuziki wapya katika tasnia bila upendeleo. Wakati huohuo Chief Operating Officer wa SABC,  Hlaudi Motsoeneng alitangaza kuwa SABC ilitegemea kufungua kituo kipya cha TV ambacho kilikuwa na lengo la kukuza local content.

 Katika enzi za ukaburu vituo mbalimbali za SABC vilitumia lugha tofauti, hali iliyopo mpaka sasa, lakini SABC ya sasa ilitaka kila mwanamuziki wa Afrika ya Kusini ajione nyumbani kwenye kila kituo cha shirika hilo. Utumiaji wa asilimia hiyo mpya umepangwa kuanza tarehe 1, July 2016. Utaratibu huu utakuwa katika TV na radio.  Uongozi wa SABC ulisema utakuwa na mikutanao ya mara kwa mara na wadau kutathmini utendaji kazi wa SABC.


Uamuzi ulivyopokelewa na Laka na wanamuziki wengine

Kati ya watu waliokuwa na furaha kubwa kwa uamuzi huu alikuwa ni Don Laka, ambaye aliandika katika ukurasa wake wa Facebook “Thanks to everyone who supported this, I am very emotional at this stage. Thanks Bra Kaizer and Hlaudi, a bold leader who listened to my emotional plea to save our arts. This man shares the same vision as me. The people of SA: this is a chance to pride yourselves with your own culture!”

Chini ya picha ambayo Laka alikuwa anapeana mikono na kiongozi mmoja wa SABC aliandika haya  “Today I am proud to be a South African.  This man Hlaudi made me shed a tear for the first time in many years…. Freedom at last!“

Wakongwe wa muziki wa Afrika ya kusini nao walichangia kwa maneno yenye kuonyesha furaha kubwa Sipho ‘Hotstix’ Mabuse aliandika ‘Katika miaka yangu 50 katika muziki ni habari njema kwa SABC kupiga muziki kwa 90%. Viva SA music’. Producer Black Coffee aliandika’ Asante wakubwa, asante Don Lakakwa mchango wako”. Muimbaji wa R&B Danny K aliandika kuonyesha mshangao na kusema, “Hakika sikutegemea katika maisha yangu ntaona hii -90%”

Je, hali hiyo itadumu?

Wakati jambo lenyewe linafurahiwa kuna wanaouliza je, litadumu? Kwa vile SABC imeahidi kukutana na wadau mara kwa mara, inategemewa mazungumzo hayo yataonyesha dira kama swala hilo litakuwa la kudumu. Ukikumbuka kuwa SABC walisema kuwa jambo hilo litaanza kwa majaribio ya miezi mitatu. Hili jambo la kuweka majaribio ya miezi mitatu nalo limechukuliwa kuwa ni kikwazo. Ian Osrin  producer na sound engineer mwenye hadhi katika tasnia ya muziki Afrika ya Kusini, kisha sema ana wasiwasi na kipengele hicho kwani kinaweza kuwa ni njia ya kujipanga kurudia kwenye taratibu zilizozoeleka. Na kuwa ikiwa jaribio hilo litashindwa, basi kwa miaka 50 ijayo inawezekana hiyo ikawa kisingizio cha kutoongeza asilimia ya local content.

Wakati wanamuziki kwa ujumla wamefurahia hili watangazaji wengine wa SABC walikuwa na wasiwasi wa matokeo ya jambo hili katika mapato ya vituo vyao vikubwa vyenye wapenzi wengi ambavyo muziki wake ulikuwa hasa ni wa wanamuziki kutoka nje, hasa Metro FM na 5FM.

Je wanamuziki watapata fedha zaidi?

Lalamiko kubwa la Laka lilikuwa mamilioni ya dola hupelekwa nje ya nchi yao kila mwaka kulipia mirabaha, tena kuwalipa wanamuziki ambao ni matajiri sana tayari. Swali lilikuwa je kupiga huku muziki kutafanya wanamuziki walipwe zaidi na je  muziki wa ndani utanunuliwa zaidi? Mwana Hip Hop AKA anaamini kuwa hatimae wanaweza kuanza kuuza mpaka album milioni moja nchini mwao kwani wasikilizaji watasikia na kujua kazi zao. Kila mtu anasubiri kuangalia ikiwa hili litatokea.

Mwisho kuna wale ambao wanasema 90% ni juu mno, na hakika kampuni za nje zenye kutaka kuuza kazi zake SA hazitakaa kimya kwa hili. Korea ya Kusini iliwahi kuonja joto la Mmarekani lilipoweka local content kuwa 80%, USA ikaanza kutumia mabavu yake ya kisiasa kuishusha asilimia hiyo kwani ghafla mauzo ya kazi za Kimarikani yalishuka. Ubabe huu ndio uliofanya nchi kadhaa kukutana ka kutengeneza UNESCO Conventiona 2005, ili kulinda maamuzi ya utamaduni yasiingiliwe kama moja ya rejea katika  maamuzi ya kisiasa.

SABC ina vituo 18, japo hivyo ndivyo vyenye wasikilizaji wengi lakini kuna vituo 150 ambavyo havina uhusiano na SABC, Je, nini kitatokea?

Swala la muziki wa nje kuteka anga za nchi za Kiafrika si la Afrika ya Kusini peke yake, malalamiko kama haya yanaendelea Kenya, Tanzania na Gambia, je nchi nyingine zitafuata nyayo za SABC?

MTN NIGERIA YAPELEKWA MAHAKAMANI KWA MADAI YA KUTOLIPA MIRABAHA

CHAMA cha hakimiliki cha Nigeria, Copyright Society of Nigeria(COSON), kimeipeleka kampuni ya simu ya MTN mahakamani na kufungua shtaka la madai la naira bilioni 16 au kiasi cha shilingi bilioni 168 za Kitanzania, Shitaka hilo linatokana na kampuni hiyo ya simu kutolipa mirabaha inayostahili kwa muda mrefu. Kiwango hiki kinasemekana ni kikubwa zaidi kuwahi kudaiwa Afrika, kwa madai yanayohusiana na muziki. Hivi karibuni COSON na International Federation of the Phonographic Industry (IFPI),shirikisho la vyama vya watengenezaji wa santuri, zimetiliana saini makubaliano ya kufanya kazi pamoja hii ni kama imeizindua  COSON ambacho ndio chombo pekee cha ukusanyaji wa mirabaha kinachotambuliwa na serikali ya Nigeria, kuanza kukomaa na kudai na kulinda haki za wadau wanaofanya kazi katika tasnia ya muziki kwa nguvu mpya.
Kutokana na maelezo rasmi ya COSON, hatua ya kwendaa mahakamani imekuja baada ya taratibu za kuikumbusha MTN mara kadhaa kuhusu wajibu wao wa kulipa mirabaha  kupuuzwa. Taarifa hiyo ilisema “COSON imefanya mambo kadhaa ikiwemo matangazo kupitia vyombo vya habari, na pia kutumia fedha nyingi kuitaarifu MTN kuhakikisha inapata ruksa stahiki toka kwa wenye muziki na kulipia mirabaha stahiki, lakini MTN ilikuwa ikijifanya kama iko juu ya sheria, wakati COSON imekusanya na kugawa mamilioni ya naira kwa wanachama wake, na washirika wake, hakuna hata senti iliyotoka MTN, ambayo hujisifu kuwa ndio kampuni kubwa kuliko zote kwa kusambaza muziki, na kujinadi kuwa ni rafiki wa wanamuziki” MTN ilikuwa ikijikatia asilimia 60 mpaka 70 ya mapato yaliyotokana na Caller Ring Back Tune (CRBT), asilimia 30 mpaka 40 iliyobaki ndio ambayo iligawanywa kwa Value Added Service, label za records, msanii na malipo mengine. Mgao huu uliwahi kulalamikiwa na D’Banj katika mkutano wa Nigerian Entertainment Conference uliofanyika karibuni jijini Lagos.
Kesi hii inakuja mara baada ya MTN kushindwa kesi nyingine mwaka 2015, na kulazimishwa kulipa faini ya kiasi cha shilingi bilioni 10,920, kwa kuendelea kuwahudumia wateja ambao hawakuwa wamesajiliwa, jambo lililopelekea Sifiso Dabengwa aliyekuwa CEO wa MTN Group of Companies kujiuzuru. Huko South Africa kwenye makao makuu ya MTN, kampuni hiyo karibuni ilijikuta kwenye matatizo ya kuonekana haijalipa mirabaha tokea mwaka 2013, hivyo ikawa inadaiwa na chama cha watunzi Composers, Authors and publishers Association ( CAPASSO), japo MTN ilitoa tamko kuwa haidaiwi na CAPASSO wala chama kingine chochote, iliomba kupewa invoice mpya na ikamaliza deni husika mara moja. Wakati huohuo Mwenyekiti wa COSON Tony Okoroji aliapa kuwa chama chake kitahakikisha kinalinda Hakimiliki kwa nguvu zaidi hasa kipindi hiki ambacho pato la Taifa limeshuka kutokana na bei ya  mafuta kushuka. ‘Tunataka kazi ya wanamuziki na waliowekeza katika muziki ambao hufanya kazi ngumu kila siku ya kuhakikisha watu wanafurahi walipwe stahili zao, haiwezekani wao wawafanye watu wawe na furaha lakini wao wawe na uchungu, muziki wetu na filamu zetu zinatakiwa kote duniani, mapato yake yanatakiwa kuchangia pato la Taifa hasa kipindi hiki cha kuanguka kwa bei ya mafuta, alimaliza kwa kusema, there will be no untouchables and no sacred cows; no retreat, no surrender!”

RATIBA YA MSIBA NA MAZISHI YA MKE WA WAZIRI MWAKYEMBE

Mke wa mheshimiwa Waziri wa habari Utamaduni na Michezo, Dr Harrison Mwakyembe, Bi Linah Mwakyembe amefariki usiku wa kuamkia jana Jumapil...