Friday, July 14, 2017

KWANINI NYIMBO ZA ZAMANI ZINA MAISHA MAREFU?

Mara nyingi sana nimeulizwa na kwanini nyimbo nyingi za zamani bado zinadumu, wakati nyimbo za siku hizi zinakuwa na umaarufu wa muda na kupotea?  Nimeshaulizwa swali hili na wapenzi wa muziki, watangazaji wa vipindi vya muziki, waandishi wa makala za muziki  na hata wanamuziki vijana wa kizazi hiki wamekuwa wananiuliza swali hili tena na tena. Labda leo nitoe tena mawazo yangu juu ya swali hilo. Kuna mambo mengi ambayo ni tofauti sana katika jamii ya watunzi sasa na watunzi wa zamani, hapa nitaongelea hali  ya watunzi wakati nikiwa katika bendi mbalimbali kati ya mwaka 1975 mpaka 1990. Tofauti ya kwanza kubwa ilikuwa ni malezi ya awali ya watunzi. Kuna msemo maarufu unaosema ‘msanii ni kioo cha jamii’. Hivyo basi ukitaka kujua jamii ikoje angalia kazi za wasanii.Tungo za miaka hiyo zinaonyesha kuwa  jamii ilikuwa na staha katika mambo mengi, jamii ilikuwa bado ni ya watu waliokuwa watoto au wajukuu wa wazee waliokuwa wanazingatia sana malezi ya kiasili, malezi yaliyosisitiza kujiheshimu na kuheshimu watu wengine. Hivyo tungo zilikuwa ni zile zilizokuwa zikijikita bado katika misingi hiyo. Jambo jingine muhimu, kulikuwa na taratibu rasmi na zisizo rasmi za kurekibisha wale waliopotoka na kukiuka misingi hii.
Kama nilivyosema nitaongelea miaka niliyokuwa katika bendi, na kwa kuwa nilipata bahati ya kuwa katika bendi ambazo nyimbo zake bado zinapendwa na hata kupigwa na bendi za sasa miaka karibu arobaini na zaidi toka tulipotunga nyimbo hizo. Jambo la kwanza ni tofauti kubwa ya sababu za kuamua kutunga, ni kawaida kabisa kusikia msanii siku hizi akiasema anataka kutunga ili’ atoke’. Au anatunga kwa kuwa ‘muziki ni biashara’. Katika utunzi wa namna hii kunakuweko la lengo linaloongoza aina ya utunzi. Hivyo mtunzi anaweza kutunga wimbo wa mapenzi lakini nia yake si kuonyesha hisia ya mapenzi bali kutengeneza wimbo ili uuze au apate umaarufu. Msanii anaweza kutunga wimbo wa msiba. Lakini hisia yake haikuwa msiba bali ni kutafuta kutoka au kutimiza amri ya kutunga wimbo wa msiba. Hisia za ukweli ni muhimu katika tungo.  Watunzi niliokuwa nikiishi na kufanya nao kazi wakati huo walikuwa wakitunga wimbo kutokana na mwongozo wa hisia zao tu. Tungo zilitokana na tukio la kweli au la kubuni lakini kilichowaongoza kutunga hakikuwa faida au umaarufu bali kutoa hisia zao kuhusu kile walichokuwa wakikielezea. Msanii ambaye anatengeneza kazi yake kwa hisia , hisia zile huambukiza kila anaesikia au kuangalia kazi ile. Wimbo ambao mtunzi kaimba kusikitika husikitisha kila anaeusikiliza,  na  ule anaouimba kufurahi hufurahisha kila anaeusikia.
Kwa kuwa muziki wakati huo ulikuwa ni mkusanyiko wa watu wengi kila tungo ilipitia katika chujio kubwa. Mtunzi ukifikisha tungo yako kwenye kundi lako, bendi, taarab au kwaya, watu wa kwanza kuanza kuukosoa au kukusifu  walikuwa wenzio katika kundi, kisha hawa hukusaidia kuuboresha na kila mtu kushiriki katika kuufanikisha,  mpiga solo alitunga mapigo yako yake, mpiga bezi nae, wapulizaji na kadhalika, na kila mmoja alikuwa anauwezo wa kutoa ushauri kuhusu sehemu yoyote ya wimbo. Hatimae kama kundi hufikia mahali na kuridhika kuwa kazi yao sasa inaweza kutolewa kwa umma.  Katika bendi zote nilizopitia, siku ya kuupiga wimbo kwa mara ya kwanza ilikuwa muhimu, kwani wanamuziki wote kwa ujumla mlikuwa na kazi mbili, kwanza kupiga kwa ufasaha tungo yenu mpya na pili kuangalia washabiki wenu wanaichukuliaje nyimbo yenu mpya. Kama wimbo haukupokelewa vizuri na mashabiki wenu, ulikuwa unarudi tena jikoni, kuliwekwa  hata vikao vya kujiuliza kwanini watu hawakuuchangamkia wimbo. Na kama ingeonekana kuwa wimbo umefurahiwa na wapenzi wenu, basi ungeendelea kupigwa kwenye kumbi hata mwezi mmoja zaidi kwa kile tulichokiita ‘wimbo uive’. Baada ya hatua hii ndipo mipango ya kurekodi wimbo huanza kufanyika. Na kwa miaka hiyo kulikuwa na chujio jingine, tungo zilipelekwa mapema Radio Tanzania ambako ndiko kulikuwa na studio za kurekodi, na huko kulikuweko na kamati iliyokuwa ikiangalia kama tungo zimefuata maadili yaliyokuweko wakati huo. Tungo zilizopita chujio hilo ndizo zilizorekodiwa. Na hakika ndizo nyimbo ambazo zingine zina miaka zaidi ya  hamsini lakini zinafurahiwa na wapenzi wa muziki wa rika zote hadi leo.
 Kwa utaratibu wa sasa, ni kawaida msanii kutunga wimbo wake chumbani kwake peke yake, kisha akaingia studio, wakawa watu wawili yeye na producer wake na kutengeneza wimbo ambao ukitoka hapo unapelekwa redioni tayari kwa kurushwa kwa umma. Lakini katika zama hizi ambazo kwanza kuna tatizo kubwa la malezi, ambapo si ajabu kusikia mzazi akimtusi mwanae wa kumzaa kwa matusi ambayo kimsingi anajitukana mwenyewe, mtaani watoto wanakua wakisikia lugha za ajabu na hakuna mtu anaonekana kushtuka, hakika msanii aliyekulia katika mazingira haya na  kwa kuwa yeye ni ‘kioo’ cha jamii yake, kazi yake si ajabu kabisa unapokuta akiongelea mambo ambayo mtu mwingine unastaajabu kapata wapi ushujaa wa kutamka maneno ya faragha bila ukakakasi mdomoni. Kazi za namna hii ni nadra sana kuwa na maisha marefu


No comments:

RATIBA YA MSIBA NA MAZISHI YA MKE WA WAZIRI MWAKYEMBE

Mke wa mheshimiwa Waziri wa habari Utamaduni na Michezo, Dr Harrison Mwakyembe, Bi Linah Mwakyembe amefariki usiku wa kuamkia jana Jumapil...